|
"عباس ماليان" مستندنگار ميراث فرهنگي که طرح ايجاد آرشيو ميراث فرهنگي کشورهاي فارسي زبان را در قبرس ارائه مي کند،مي گويد: در ايران درک صحيحي از مستندنگاري نداريم.
دکتر ماليان و همكارانش در حال مستندنگاري دروازه جنوبي تخت سليمان
خبرگزاري ميراث فرهنگي- فرهنگ- دکتر عباس ماليان نماينده «سيپا» در ايران اکتبر 2006 براي شرکت در کنفرانس «نقش فناوري اطلاعات در ميراث فرهنگي» به قبرس سفر مي کند تا طرح ايجاد آرشيو ميراث فرهنگي کشورهاي فارسي زبان را ارائه کند.
ماليان داراي مدرک دکتراي «فتوگرامتري برد کوتاه» از دانشگاه تهران که دوره پژوهشي خود را در آمستردام هلند گذرانيده است، در زمينه مستندنگاري ميراث فرهنگي ايران فعاليت مي کند.
گفت و گوي ما را درباره سيپا، مستندنگاري در ايران و ديدگاههاي موجود درباره اين علم در مقوله ميراث فرهنگي بخوانيد.
«سيپا» (CIPA)ُُ چيست و چه وظايفي دارد؟
سيپا جزء اولين کميته هاي ICOMOS (انجمن جهاني بناها و محوطه هاي باستاني) است و در سال 1968 به صورت زيرمجموعه مشترک ايکوموس و ISPRS (انجمن جهاني فتوگرامتري و دورکاوي) تاسيس شده است. هدف سيپا انتقال اطلاعات از حوزه مهندسي نقشه برداري و فتوگرامتري و اصولا سيستم هاي اندازه گيري به حوزه کاربري اطلاعات مکاني از جمله معماري، مرمت، باستان شناسي و حوزه هايي مانند آنهاست.
اين کميته در حال حاضر در تعداد زيادي از کشورهاي جهان نماينده ملي دارد که من هم چند سالي است به عنوان نماينده ملي ايران در آن کميته مشغول فعاليت هستم. در نشست هايي که به طور مرتب در استانبول، آنتاليا، يونان و تورينوي ايتاليا برگزار شده شرکت داشته ام و گزارش هايي درباره وضع مستندنگاري ميراث فرهنگي در ايران ارائه کرده ام و راهکارهاي آن را به کشور آورده ام که انشاءالله پياده بشود.
فتوگرامتري چه کاربردي است؟
فتوگرامتري يکي از شاخه هاي مهندسي نقشه برداري است که تعريف آن به دست آوردن اطلاعات قابل اطمينان از اجسام به کمک تحليل و اندازه گيري تصاوير است. در فرهنگستان زبان و ادب فارسي آن را به تصويرسنجي تعبير کرده اند که معناي آن سنجش اشيا به کمک تحليل تصاوير آنهاست. مزيت فتوگرامتري اين است که تماس مستقيم با جسم ندارد و آسيبي به آن نمي رساند و مي توان شکل هاي پيچيده و ظريف را با سرعت و دقت به وسيله آن ثبت و مستندنگاري کرد. هرگونه جابجايي و تغيير شکل از طريق آن قابل اندازه گيري است، خود عکس يک نوع سند براي کارهاي حقوقي و قانوني محسوب مي شود و کلا يک روش قابل انعطاف و نسبتا ساده و ارزان براي اندازه گيري و نقشه برداري دقيق و قابل اطمينان از اجسام محسوب مي شود که امروزه با ورود فتوگرامتري رقومي و فناوري هاي نوين يک روش ايده آل و منحصر به فرد براي مستندنگاري بناهاي تاريخي محسوب مي شود.
معيار انتخاب نماينده ملي سيپا چيست و آيا با سازمان ميراث فرهنگي در ارتباط است؟
هر کشور مي تواند در اين کميته 2 نماينده داشته باشد، يکي از حوزه نقشه برداري و فتوگرامتري و ديگري در معماري و باستان شناسي که برحسب اينکه نماينده از کدام يک از اين رشته هاي باشد، بايد سازمان متولي آن حوزه معرف او باشد. من از سال 2001 تا 2002 براي کارهاي دوره دکتري ام در هلند بودم و با رييس وقت سيپا آشنايي پيدا کردم و با توجه به علاقه و کارهايي که در زمينه ميراث فرهنگي انجام داده بودم، نمايندگي ايران را به من پيشنهاد کردند. رييس وقت سيپا اظهار مي کرد که تا به حال فعاليتي در اين زمينه از ايران نديده ايم و نماينده اي از ايران نداشته ايم. من هم نهايتا اين درخواست را به سازمان نقشه برداري که فعلا متولي کارهاي آي اس پي آر اس در ايران است ارائه کردم و از طريق آنها به سيپا معرفي شدم و در حال حاضر نماينده ايران در اين کميته هستم.
اگر نماينده ايران از حوزه ميراث فرهنگي بود بايد توسط سازمان ميراث فرهنگي به سيپا معرفي مي شد؟
نماينده اصلي در واقع بايد از ميراث فرهنگي باشد يعني بايد شخصي از حوزه ميراث فرهنگي مثل مرمتگر، باستان شناس يا ... که به اين موضوع علاقه مند است خودش را نامزد کند و اين نامزدي از طرف سازمان ميراث فرهنگي تاييد شود و او به نمايندگي برسد.
مقر اصلي سيپا کجاست؟
سيپا مقر اصلي ندارد. هر چهار سال يک بار رييسي براي آن انتخاب مي شود و آن رييس طبيعتا مليتي دارد و کشور او در آن 4 سال به مقر سيپا تبديل مي شود.
به عنوان نماينده سيپا در ايران چه فعاليت هايي انجام مي دهيد؟
وظيفه اصلي نماينده سيپا در هر کشوري اين است که يک گروه ملي غير دولتي مربوط به مستندنگاري ميراث فرهنگي را ايجاد کند. ما براي انجام اين وظيفه شرکت «مهندسان مشاور برد کوتاه» را از سال 82 تاسيس کرده ايم که به طور تخصصي در زمينه مستندنگاري ميراث فرهنگي فعاليت مي کند. «فتوگرامتري برد کوتاه» به طور مستقيم با مقوله ميراث فرهنگي ارتباط دارد. فتوگرامتري معماري، نقشه برداري و فتوگرامتري برد کوتاه و اصولا هر خدمتي که مهندسي نقشه برداري مي تواند به مستندنگاري و نقشه برداري ارائه کند، در اين شرکت انجام مي شود و روش ما هم تبعيت کامل از راهکارهاي سيپا است. يعني سيپا مجموعه اي از روش ها و فناوري هاي نوين براي مستندنگاري است که به واسطه ارتباط مستقيمي که از طريق شرکت در نشست ها و دريافت راهنمايي ها با سيپا داريم، در اختيار ما قرار مي گيرد تا کار مستندنگاري حتي الامکان از حداقل استانداردها تبعيت کند. ما در اين شرکت تلاش کرده ايم که راهکارهاي سيپا را پياده کنيم و سعي مي کنيم در پروژه هاي مستندنگاري که انجام داده ايم يا در حال انجام آنها هستيم، الگوي آرماني سيپا را تحقق ببخشيم.
در حوزه ميراث فرهنگي ايران چه کارهايي انجام داده ايد؟
آغاز کارهاي ما با بررسي فتوگرامتري معماري در مستندنگاري نقش برجسته هاي بيستون در کرمانشاه بوده است که سال 1376 آن را شروع کرده بودم که در قالب پايان نامه کارشناسي ارشد فتوگرامتري ارائه شد و به ارائه مقاله اي به انجمن جهاني فتوگرامتري در آمستردام هلند در سال 2000 منتهي شد. بعد از آن با همکاري دکتر ذوالفقاري کار مستندنگاري را در قلعه باستاني «خورانق» استان يزد آغاز کرديم که وزارت علوم قصد دارد در آنجا يک دهکده علمي بسازد و هم اکنون مشغول کارهاي مستندنگاري آن هستيم. همچنين مستندنگاري نقش برجسته هاي ايلامي در «کول فره» ايذه و مسجد «امام حسن(ع)» اردستان را در دست داريم و در اين حوزه کارهاي ديگري هم هست که مشغول برنامه ريزي براي انجام آنها هستيم.
مستندنگاري سردر و مناره «نظاميه» ابرکوه در استان يزد، بخش هايي از «تخت سليمان» در تکاب و چارطاقي «کبوران» تفرش را نيز انجام داده ايم.
در همه اين کارها ديد تجاري نداريم و ديدمان صرفا انتقال پيام و خواستي است که سيپا براي يک مستندنگاري اصولي دارد. چون پيام سيپا اين است که هيچ کاري در حوزه ميراث فرهنگي اعم از پژوهش، نگهداري يا بازسازي نمي تواند به خوبي انجام شود مگر آنکه فضا يا بناي تاريخي به طور درستي اندازه گيري، مستندنگاري و ذخيره شده باشد تا بتوان روي آن تحليل و بررسي انجام داد. ما اين هدف را دنبال مي کنيم بويژه در ايران که حجم انبوهي از داده ها و بناهاي تاريخي دارد و متاسفانه از مديريت مناسبي برخوردار نيست. بناهاي تاريخي، چشم اندازها و فضاها همه در حال ويراني هستند و همين مساله انجام مستندنگاري را به عنوان پيش نياز همه فعاليت هاي حوزه ميراث فرهنگي ضروري مي کند.
کنفرانس «نقش فناوري اطلاعات در ميراث فرهنگي» در اکتبر 2006 در قبرس با چه هدفي برگزار مي شود؟
سيپا دو نوع نشست يا گردهمايي دارد. يکي به صورت مرتب است که هر دو سال يک بار در يک کشور برگزار مي شود و کنفرانس قبلي آن در سال 2005 در تورينوي ايتاليا برگزار شد که خود ما هم دو مقاله در خصوص مستندنگاري بيستون و خورانق ارائه کرديم. گردهمايي بعدي هم سال 2007 در آتن برگزار مي شود.
سيپا غير از اين نشست هاي دوسالانه يکسري رويدادهاي موردي دارد که بر حسب درخواست اعضا برگزار مي شود که کنفرانس «نقش فناوري اطلاعات در ميراث فرهنگي» يکي از اين موارد است. اين کنفرانس به پيشنهاد نماينده قبرس با همکاري سيپا، ارگان هاي محلي و چندين موسسه ديگر برگزار مي شود که به چگونگي استفاده از فناوري اطلاعات در مستندنگاري ميراث فرهنگي مي پردازد.
اين کنفرانس به صورت چندجانبه برگزار مي شود که بخشي از آن سيپا، فتوگرامتري معماري و ميراث فرهنگي است و بخشي از آن به فناوري اطلاعات و کامپيوتر مي پردازد. اين کنفرانس اواخر امسال در قبرس برگزار مي شود و ما هم براي ارائه گزارشي از فعاليت هاي اخير فتوگرامتري در ايران در آن حضور خواهيم داشت.
موضوع مقاله اي که در کنفرانس آتي سيپا ارائه مي دهيد چيست؟
براي اينکه جواب بدهم لازم است ذکر کنم که يکي از زيرمجموعه هاي سيپا طرح بين المللي به نام «ريکورديم» است. ريکورديم طرح ثبت، مستندنگاري و مديريت اطلاعات ميراث فرهنگي است که يک طرح بين المللي 5 ساله است و من و آقاي دکتر ذوالفقاري که رييس هيات مديره اين شرکت هستند، پروژه اي با عنوان «معيارهاي ايجاد آرشيو ميراث فرهنگي کشورهاي فارسي زبان» به آن ارائه داده ايم و خوشبختانه به عنوان يکي از طرح هاي بين المللي ريکورديم پذيرفته شده است. موضوع مقاله اي هم که در کنفرانس قبرس ارائه خواهيم کرد، در راستاي همين طرح است و به اين مساله مي پردازد که ما براي پياده سازي آرشيوهاي منطقه اي کشورهاي فارسي زبان طبق معيارهاي موجود چه فعاليت هايي انجام داده ايم. معماري تقريبا يکدست براي اين کشورها بايد شناسايي شود و روش هاي عملي براي مستندنگاري آنها پيدا شود که مناسب با وضع اين کشورها باشد. مطالعات موردي که براي مستندنگاري بناهاي تاريخي اين منطقه انجام داده ايم، در آن مقاله به عنوان يک گزارش ارائه مي شود و آنچه باقي مانده است ، درباره کشورهاي ديگري است که داراي ميراث فرهنگي ايراني هستند. اين حوزه کلي مقالاتي است که ما ارائه مي دهيم. هر مقاله ما يک مطالعه موردي است، مانند ابرکوه، اردستان، بيستون، خورانق، ايذه، تکاب، تفرش و مانند آن.
درباره کشورهاي فارسي زبان چه کارهايي انجام داده ايد؟
با مقامات محلي آنها تماس گرفته ايم. ميراث فرهنگي اين کشورها خصوصا افغانستان آسيب هاي شديدي ديده است. بخشي از ميراث فرهنگي مهم ايران هم در عراق است. تماس هايي گرفته شده تا ببينيم متولي ميراث فرهنگي در اين کشورها کيست. چون مشکلي که بيشتر اين کشورها دارند اين است که دستخوش بحران هاي داخلي هستند و ميراث فرهنگي براي آنها يا در اولويت قرار ندارد يا در اولويت هاي آخر است. عراق، تاجيکستان و افغانستان در حال حاضر کشورهاي بحران زده اي هستند. تماس هايي گرفته شده و به سختي جواب هايي هم گرفته ايم. بايد ببينيم که براي مطالعه موردي و مستندنگاري با چه کساني بايد در اين کشورها در تماس باشيم. بنابراين الان در مرحله شناسايي متوليان بناهاي تاريخي در اين کشورها هستيم تا طرحي که به رکورديم ارائه کرده ايم چارچوبي يکپارچه در مستندنگاري بناهاي تاريخي کشورهاي منطقه به دست دهد. آرشيو ميراث فرهنگي بايد در اين کشورها يکدست باشد و از يک معيار تبعيت کند.
آيا اين طرح در کشورهاي فارسي زبان منطقه اجرايي مي شود؟
اين در صورتي است که فعاليت هايي که انجام مي دهيم به نتيجه برسد و اجازه فعاليت بگيريم و فکري براي بودجه طرح بکنيم. در عراق و افغانستان بناهايي هست که به دليل نبود امنيت بايد دنبال راهکارهايي براي مستندنگاري آنها باشيم . اين مسائل حاشيه اي بايد حل شود و سپس يک نمونه را مستندنگاري کنيم و مطالعات تطبيقي با بناهاي داخل ايران انجام دهيم و بتوانيم الگويي از ميراث فرهنگي کشورهاي فارسي زبان بسازيم و براي مستندنگاري بناهاي اين منطقه راهکار ارائه دهيم.
در زمينه مستندنگاري به جز سيپا در دنيا و ايران چه نهادهايي فعاليت مي کنند؟
سيپا يک نهاد غيردولتي و غير انتفاعي است و يک تشکيلات اجرايي نيست که مستقيما کار مستندنگاري انجام دهد. تنها يک نهاد علمي است که بايد راهکار ارائه دهد. ولي از نهادهايي که براي مستندنگاري تشکيل مي شوند حمايت مي کند و به طور خاص حامي نهادهاي غيردولتي است چون اصولا به روش دولتي در اين امور اعتقادي ندارد و راه درست و به نتيجه رساننده را خروج از چتر امور دولتي مي داند. يعني تا زماني که دولت بخواهد با يک روش شکست خورده و متمرکز، متولي حجم بزرگي از کار ميراث فرهنگي بشود و با آن حجم از آسيب ها و فساد ها که در نهادهاي دولتي مي تواند وجود داشته باشد پيش برود، نتيجه اش همين چيزي است که امروز مي بينيم. ميراث فرهنگي کشور روز به روز آسيب بيشتري مي بيند و وضعيت شايسته اي را به دست نياورده که دليل آن روش و نگاه دولتي است و تصدي گري هايي که هيچ توجيهي ندارد. نهادهاي غير دولتي و افراد علاقه مند و متخصص بايد گروههايي را براي پياده سازي آرمان هاي سيپا تشکيل دهند.
در ايران خوشبختانه مرکزي که به صورت خيلي اصولي مستندنگاري را دنبال مي کند، مرکز اسناد و مدارک سازمان ميراث فرهنگي است که حقيقتا آرمان هايي که مد نظر سيپا است، در آن وجود دارد اما به خاطر مشکلات دولتي که در کشور وجود دارد، تحقق آن به اين سادگي ها ممکن نيست. افرادي نيز به طور جسته گريخته مستندنگاري اصولي را در کشور دنبال مي کنند. به عنوان نمونه آقاي مهندس ملک لو که از پژوهشگران برجسته حوزه ميراث فرهنگي هستند و با معاونت حفظ و احياي سازمان ميراث فرهنگي هم ارتباط دارند، براي مستندنگاري درست بناهاي تاريخي خيلي مصر و پيگيرند و ما هم در برخي از پروژه هاي مستندنگاري با ايشان همکاري داريم.
به جز اين ارگان خاص ديگري را در ايران نمي شناسم که مستندنگاري اصولي از برنامه هاي آن باشد. اما با حجم انبوه کار در ايران لازم است فعاليت بيشتري صورت بگيرد. در کشورهاي ديگر هم نهادهاي غير دولتي فراواني هستند که کار مستندنگاري را انجام مي دهند و نتايج خوبي هم گرفته اند.
آيا ايران در حال حاضر شرايط پيشنهاد برگزاري يک کنفرانس را به سيپا دارد؟
در سال 2003 که در کنفرانس دوسالانه سيپا در آنتاليا برگزار شد، اين پيشنهاد به من ارائه شد. من از طرفي مي خواستم و از طرف ديگر مي ترسيدم. برگزاري نشستي با آن عرض و طول کار شاقي است. تدارکات، هماهنگي ها، بودجه و مشکلات اجتماعي که در حاشيه آن وجود دارد، مشکلاتي را به وجود مي آورد و من از آنها اجازه خواستم سه چهار دوره بعد به فکر برگزاري کنفرانس در ايران باشيم. اگر در چند سال آينده امکانات برگزاري کنفرانس سيپا در ايران به وجود بيايد، در فکر برگزاري آن هستيم. آرزو مي کنم بتوانيم هر چه زودتر اين کار را انجام دهيم اما براي اين کار به يک تشکيلات حمايت کننده خيلي قوي نياز داريم که بنده به عنوان نماينده سيپا جرات ارائه پيشنهاد برگزاري يک نشست بين المللي در اين سطح را به خود بدهم.
به عنوان نماينده سيپا در ايران نمي توانيد به سازمان اسناد و مدارک سازمان ميراث فرهنگي پيشنها حمايت از برگزاري کنفرانس سيپا را بدهيد؟
مي توان پيشنهاد داد اما بايد ديد که آيا آنها توان مالي بر عهده گرفتن چنين هزينه اي را دارند؟
قصد نداريد اين کار را انجام دهيد؟
ما با همکاري دکتر ذوالفقاري در سال 2003 برآوردي کرديم و به اين نتيجه رسيديم که در حدود سال 2008 مي توانيم يکي از نشست هاي سيپا را در ايران برگزار کنيم. تا آن زمان ممکن است زيرساخت هايي به وجود آمده باشد و فعاليت هاي اصولي در زمينه مستندنگاري انجام گرفته باشد. چون کشوري که پيشنهاد برگزاري کنفرانس را مي دهد، بايد حرفي براي گفتن داشته باشد. اما اگر امروز پيشنهاد بدهيم، چه کارنامه اي را براي ارائه دادن داريم؟ چند کار اصولي و قابل قبول در حوزه مستندنگاري انجام داده ايم که قابليت ارائه را داشته باشد؟
در حوزه فتوگرامتري مورد اشيا هم کاري انجام مي شود؟
بله. اصولا يکي از شاخه هاي فتوگرامتري برد کوتاه يا مستندنگاري فتوگرامتريک، فتوگرامتري آثار موزه اي است که بويژه در سايت هاي باستان شناسي که کاوش انجام مي شود کاربرد دارد. در سايت هاي باستان شناسي وضعيت خيلي متغير است و بايد سريعا آواربرداري و تخليه انجام شود و اين وضعيت بايد سريعا ثبت شود چون ممکن است آن شيء براي آخرين بار ديده شود و دزديده شود يا نابود شود. بنابراين مستندنگاري آن بايد سريع انجام شود. مستندنگاري اگر درست انجام شود مطالعه کننده مي تواند با استفاده از نقشه هاي مستندنگاري بدون حضور در محل شيء يا بنا، مطالعات خود را کامل کند. در صورت نابود شدن بنا هم اگر مستندنگاري درست انجام شده باشد مي توان روي آن مطالعات کامل انجام داد.
مستندنگاري مي تواند به عنوان يک سند مورد استفاده قرار گيرد؟
فتوگرامتري يکي از اسناد قانوني معتبر است و مي تواند مثل مستندات قانوني دادگاه مورد استناد قرار بگيرد.
در ردگيري يک شيء دزديده شده چگونه مي تواند اثرگذار باشد؟
اگر شيء يا بنايي مستندنگاري شده باشد با استفاده از اندازه هاي شيء و خصوصيات آن در مستندنگاري مي توان درباره اشياي مشابه به نتيجه رسيد و اصالت اشيا را کشف کرد.
پروژه هاي مستندنگاري که در ايران انجام داده ايد تا کنون به جايي ارائه شده است؟
ما شرکت مهندسان مشاور برد کوتاه را يک سال و نيم است تاسيس کرده ايم و کارهايي هم که گفتم از سوي واحدهاي مختلف ميراث فرهنگي خواستاراني داشته است. ما هم طبيعتا کارهايي را انجام داده ايم و به سفارش دهندگان تحويل داده ايم. معمولا اين کارها براي ارائه طرح مرمت است چون زماني مي شود طرح مرمت را ارائه داد که مستندنگاري کامل در دست باشد. يعني طرح مرمت بايد روي نقشه مستندنگاري پياده شود. بخشي از مستندنگاري هم براي مقاصد پژوهشي، آسيب شناسي يا نگهداري نقش برجسته ها و بناهاي تاريخي استفاده مي شود. مثل آن کارهايي که در مورد نقش برجسته هاي بيستون يا کول فره انجام شده است.
خودتان تا به حال پيشنهادي ارائه کرده ايد؟
اين کارها معمولا در خصوص نقش برجسته هاست. مستندنگاري نقش برجسته کول فره شماره 3 را که نقش برجسته پيچيده اي است، در سال گذشته ارائه کرديم و در پي آن از ما خواستند نقش برجسته هاي ديگر آن منطقه را هم مستندنگاري کنيم که اخيرا انجام شده است.
عملکرد سازمان ميراث فرهنگي را در حوزه مستندنگاري چگونه ارزيابي مي کنيد؟
درباره ميراث فرهنگي حرف زياد است. مستندنگاري همان طور که گفتم براي انجام هر فعاليتي در حوزه ميراث فرهنگي ضروري است. آرزوي من اين است که تمام بناهاي تاريخي و مکان هاي تاريخي و فرهنگي و حتي چشم اندازهاي کشور که به شدت در معرض خطر هستند، ثبت و مستندنگاري شوند و بعد کارهاي ديگري نظير مرمت، بازسازي و طرح هاي مطالعاتي نگهداري و بازسازي انجام شود چون همه اين کارها معمولا آسيب خواسته يا ناخواسته اي را به اين آثار وارد مي کند و اصالت آنها از دست مي رود. قبل از اينکه اين اصالت از دست برود، بايد ثبت و مستندنگاري انجام شود. انجام اين کار مستلزم خروج از وضعيت دولتي فعلي است چون با وجود بروکراسي حاکم در کشور بويژه در حوزه ميراث فرهنگي، مستندنگاري بخوبي عملي نمي شود. مگر اينکه دولت فقط به سياست هاي کلي بپردازد و ميدان را براي کساني که علاقه مند هستند و صلاحيت دارند باز شود.
ديدگاه غالب سازمان ميراث فرهنگي نسبت به مساله مستندنگاري چيست؟
بيشتر مديران ارشد مستندنگاري را به عنوان لازمه کار مي پذيرند اما به دليل مشکلات جانبي که در چرخه امور دولتي وجود دارد، محقق نمي شود يا درک درستي از مستندنگاري واقعي وجود ندارد.
آيا شرکت مهندسان مشاور برد کوتاه حامي مالي در ايران دارد يا هزينه هاي خود را از طريق پروژه هاي مستندنگاري تامين مي کند؟
شرکت مهندسان مشاور برد کوتاه درآمد خود را با اجراي پروژه هاي نقشه برداري و فتوگرامتري به دست مي آورد ولي در زمينه مستندنگاري ميراث فرهنگي ديدگاه تجاري ندارد و به اين موضوع به عنوان يک وظيفه مهم ميهني مي نگرد. اين شرکت هزينه هاي سنگين راه اندازي و تجهيز خود را تنها با سرمايه گذاري شرکا تامين کرده و مي کند و تا کنون نه تنها هيچ مساعدتي از دستگاههاي مالي و اداري کشور دريافت نکرده و در پي آن نبوده، بلکه مانند باقي نهادهاي عيردولتي گرفتار ديوانسالاري دولتي جاري در کشور است که بار و بر آن جز اتلاف سرمايه هاي بزرگ خدادادي يعني وقت، انرژي، پول، نشاط و ... هيچ نبوده و نيست و اين بزرگترين اسرافي است که قابل تصور است. به طور خلاصه پاسخ پرسش شما اين است که مرابه خير تو اميد نيست، شر مرسان.
به گفته برخي از عالي مقامان سازمان ميراث فرهنگي کشور، ميراث فرهنگي ايران در دو سه دهه اخير به اندازه طول تاريخ آسيب ديده است. اگر شيوه فعلي قرار بود ثمري داشت، بي گمان تا کنون نشانه اي از بهبود ديده مي شد. هر درختي را از ميوه اش مي توان شناخت.
:: موضوعات مرتبط:
مصاحبه و زندگینامه
